به گزارش پرشین خبر از روابط عمومی سپرده‌گذاری مرکزی، هادی علی‌پور، مدیر تسویه وجوه اوراق بهادار سپرده‌گذاری مرکزی، با اشاره به الزامات فنی و عملیاتی بازار سرمایه اظهار داشت: یکی از مهم‌ترین الزامات در بازار سرمایه، تسویه به‌موقع تعهدات و مدیریت دقیق ریسک نکول است. با افزایش حجم معاملات در سال‌های اخیر، ضرورت تأمین به‌موقع منابع مالی کارگزاران و کاهش ریسک‌های ناشی از تأخیر یا عدم ایفای تعهدات، بیش از گذشته اهمیت یافته است.
وی افزود: در همین راستا، شرکت سپرده‌گذاری مرکزی با همکاری بانک‌های عامل، اقدام به ایجاد سازوکاری تحت عنوان «تسویه یار» کرد. هدف اصلی از ایجاد این بستر، توانمندسازی مالی شرکت‌های کارگزاری، تسهیل و تسریع در فرآیند تسویه معاملات و در نهایت کاهش ریسک نکول در کلیه بسترهای معاملاتی بازار سرمایه است.
تعریف و ماهیت کارکردی «تسویه یار»
علی‌پور در تشریح ماهیت این سازوکار گفت: به زبان ساده، تسویه یار فرآیندی است که در آن بانک عضو، در تسویه معاملات کارگزار مشارکت مستقیم دارد. بانک با فراهم کردن منابع مالی، زیرساخت‌ها و بسترهای الکترونیکی مورد نیاز، امکان انجام به‌موقع تعهدات مالی کارگزار را فراهم می‌سازد.
مدیر تسویه وجوه سپرده‌گذاری مرکزی تصریح کرد: به این ترتیب، بانک در کنار کارگزار و شرکت سپرده‌گذاری مرکزی قرار می‌گیرد تا فرآیند انتقال و تسویه وجوه، در چارچوب مقررات و زمان‌بندی تعیین‌شده، با سرعت، دقت و اطمینان بالاتری عملیاتی شود.
وظایف اصلی بانک‌های عضو «تسویه یار»
وی در خصوص وظایف اصلی بانک‌های عضو تسویه یار یادآور شد: تأمین نقدینگی مورد نیاز کارگزار برای ایفای تعهدات، ایجاد درگاه‌های الکترونیکی اختصاصی، انجام فرآیند تسویه مطابق با رویه‌های عملیاتی سپرده‌گذاری مرکزی و امکان رهگیری و پیگیری الکترونیکی دقیق تراکنش‌ها از مهم‌ترین الزامات و وظایف بانک‌های عامل در این طرح است.
ارتقای شفافیت و کاهش خطاهای انسانی
علی‌پور کاهش ریسک نکول را مهم‌ترین دستاورد این طرح برشمرد و اذعان داشت: از طریق سازوکار تسویه یار، منابع مالی کارگزار در زمان مقرر فراهم شده و فرآیند تسویه با سرعت و نظم بیشتری انجام می‌گیرد. همچنین با الکترونیکی شدن فرآیندها، ریسک‌های عملیاتی و خطاهای انسانی به شدت کاهش یافته و با امکان رهگیری لحظه‌ای تراکنش‌ها، شفافیت و قابلیت کنترل فرآیند تسویه ارتقا یافته است.
وی با اشاره به ذینفعان اصلی این سازوکار افزود: سه ضلع اصلی این فرآیند شامل شرکت سپرده‌گذاری مرکزی به عنوان نهاد متولی تسویه و پایاپای، شرکت‌های کارگزاری به عنوان ایفا‌کننده تعهدات معاملات، و بانک‌های عامل به عنوان تأمین‌کننده منابع مالی و زیرساخت‌ها هستند.
مسئولیت نهایی کارگزاران در تسویه معاملات
مدیر تسویه وجوه سپرده‌گذاری مرکزی با تاکید بر حیاتی بودن رعایت قوانین تسویه خاطرنشان کرد: نکته بسیار مهم این است که بهره‌مندی کارگزار از خدمات بانک عضو تسویه یار، به هیچ عنوان مسئولیت نهایی کارگزار در قبال تسویه معاملات را سلب نمی‌کند.
وی ادامه داد: در صورتی که بانک در انجام تعهدات خود دچار نکول یا تأخیر شود، مسئولیت قانونی کارگزار در قبال شرکت سپرده‌گذاری مرکزی همچنان به قوت خود باقی است و کارگزار موظف به ایفای تعهدات خواهد بود. بنابراین تسویه یار یک سازوکار حمایتی و زیرساختی است و جایگزین مسئولیت‌های قانونی کارگزاران نمی‌شود.
توسعه شبکه بانکی و پوشش ۷۶ کارگزاری
علی‌پور در تشریح روند توسعه تاریخی این طرح گفت: این فرآیند از سال ۱۳۹۶ با همکاری دو بانک تجارت و سامان آغاز شد. در ادامه روند توسعه، بانک ملت در سال ۱۴۰۲، بانک صادرات در سال ۱۴۰۳ و بانک پارسیان در سال ۱۴۰۴ به شبکه تسویه یار پیوستند.
مدیر تسویه وجوه سپرده‌گذاری مرکزی در پایان با ارائه آخرین آمارهای عملیاتی تصریح کرد: در حال حاضر ۵ بانک بزرگ کشور عضو این طرح هستند و در مجموع ۷۶ شرکت کارگزاری تحت پوشش خدمات آن‌ها قرار دارند. در این میان، بانک تجارت با پوشش ۳۶ کارگزاری، بانک ملت با ۲۸ کارگزاری، بانک سامان با ۹ کارگزاری، بانک صادرات با ۲ کارگزاری و بانک پارسیان با ۱ کارگزاری در این سازوکار ملی فعالیت می‌کنند؛ امری که نشان‌دهنده تثبیت جایگاه تسویه یار در مدیریت ریسک نقدینگی و افزایش پایداری بورس است.
پایگاه خبری تحلیلی پرشین خبر در راستای اطلاع رسانی صحیح، اخبار تحلیلی اقتصادی – اجتماعی را منتشر می نماید.